Het herstel: meer dan alleen symptoomvrij zijn
Volgens het recente Consensus Statement on Concussion in Sport (Amsterdam 2022) is herstel na een hersenschudding meer dan alleen het verdwijnen van symptomen. Je hersenen hebben tijd nodig om ook fysiologisch te herstellen. Zelfs wanneer je je goed voelt, kunnen de hersenen op celniveau nog herstellende zijn.
Uit onderzoek onder atleten blijkt dat de gemiddelde tijd tot volledige terugkeer naar sport ongeveer 20 dagen bedraagt, maar dit kan variëren tot ongeveer 1 maand afhankelijk van persoonlijke en sport-specifieke factoren.
Waarom wachten belangrijk is
Na een hersenschudding ontstaat een tijdelijke ‘kwetsbare periode’ waarin het brein op energieniveau nog niet is volledig hersteld, ook al zijn er geen symptomen meer. Sporters die te vroeg terugkeren, hebben niet alleen een verhoogd risico op een nieuwe hersenschudding, maar te vroege terugkeer naar sport kan niet alleen het herstel vertragen, maar leidt ook tot een verhoogde kans op langdurige klachten, ook wel aanhoudende klachten na hersenschudding of Post-Commotioneel Syndroom (PCS). Daarom is een zorgvuldige en stapsgewijze aanpas essentieel.
De gefaseerde terugkeer naar sport: stap voor stap verantwoord herstellen
De Amsterdamse consensus beveelt een stapsgewijs Return-to-Sport (RTS) protocol aan. Dit helpt sporters veilig en effectief terug te keren naar hun oude sportniveau. Elke fase kent duidelijke doelen en richtlijnen:
1. Lichte fysieke activiteiten (symptoombeperkte activiteit)
- Voorbeelden: wandelen, lichte dagelijkse bezigheden.
- Doel: geleidelijke terugkeer naar werk/school zonder symptomen te verergeren.
2. Aerobe inspanning (lichte tot matige intensiteit
- A. Lichte inspanning: wandelen in traag tempo of fietsen op hometrainer (tot ±55% max-HR).
- Doel: hartslag verhogen zonder symptomen te verergeren.
- B. Matige inspanning: Iets intensiever wandelen/fietsen, lichte krachttraining (tot ±70% max-HR).
- Doel: uithoudingsvermogen opbouwen.
3. Individuele, sportspecifieke oefeningen
- Voorbeelden: rennen, versnellingen, zijwaartse bewegingen (zonder contact).
- Doel: herintroductie van bewegings- en sportspecifieke acties.
4. Intensieve training zonder contact
- Voorbeelden: teamtrainingen met pass- en speloefeningen, maar zonder fysiek contact.
- Doel: oefenen van coördinatie en besluitvorming in sportsituaties.
5. Volledige training met contact
- Voorbeelden: deelname aan volledige teamtraining met contact (indien van toepassing).
- Doel: zelfvertrouwen opbouwen en prestaties evalueren in spelsituaties.
6. Volledige terugkeer naar sport (Return to Play)
- Voorbeelden: deelname aan wedstrijden en competitieve sport.
- Doel: wedstrijdfitheid en prestatieniveau volledig hersteld.
Let op: Tussen elke stap moet minimaal 24 uur symptoomvrije tijd zitten. Als symptomen toenemen (meer dan 2 punten op een schaal van 0–10), pauzeer dan 24 uur en hervat het programma bij de vorige fase.
Nieuwe inzichten: beweging als therapie
Waar vroeger volledige rust werd geadviseerd, weten we nu dat lichte fysieke activiteit al binnen 24–48 uur na het letsel veilig is – mits deze geen symptomen uitlokt. Sterker nog: gecontroleerde aerobe training binnen 2–10 dagen na het letsel verlaagt de kans op langdurige klachten.
Belangrijk: dit moet onder begeleiding van een deskundige gebeuren en afgestemd worden op jouw individuele belastbaarheid.
Conclusie: wanneer mag je weer sporten?
Je mag pas veilig terugkeren naar sport wanneer je:
- Volledig symptoomvrij bent, zowel in rust als bij inspanning,
- Alle stappen van het RTS-protocol hebt doorlopen zonder terugval, en
- Beoordeeld bent door een medisch professional gespecialiseerd in hersenletsel.
- Let op: bij contactsport mag je pas na 22 dagen weer terugkeren naar contactsport dit in verband met de kwetsbare periode van je brein en de kans op een second impact syndrome.
Gemiddeld duurt dit traject ongeveer 2 tot 4 weken, afhankelijk van je persoonlijke situatie, sport en herstelvermogen.
